АЛДАРТНУУДЗӨВЛӨГӨӨСПОРТ

Х.БАТТУЛГА ЕРӨНХИЙЛӨГЧӨӨ ХИЙЖ БАЙСАН БОЛ УЛС ОРОН ХЭД ДАХИН ДЭЭР БАЙХ БАЙЛАА…

ӨНӨӨДӨР Монголчуудын амьдрал цагаар биш секундээр дордож байна. Өргөн хэрэглээний бараа, хүнсний бүтээгдэхүүний үнэ мөн тийм хурдтай өссөөр. Бидэнд эх орон, ард игэдээ гэсэн сэтгэлтэй удирдагчид хэрэгтэйг одоогийн ноёрхож буй луйврын засаглал илтгэв. Энэ чигээрээ үргэлжлвэл улс орон маш хүнд байдалд ороход  их ойрхон байна. Улс орны эдийн засаг, жирийн иргэдийн амьдрал уналтад ороод байхад юу ч хийхгүй хулгайч, дээрэмчидээ хаацайлж суугаа Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ, Их хурлын дарга Г.Занданшатарт эх оронд тулмагдаж буй асуудлууд чухал биш бололтой.

Х.БАТТУЛГА: Салхитын мөнгөний орд газрын зураг дээр ч тэмдэглэгдээгүй жижигхэн орд. Энэ ордоор 450,000 ахмдын зээлийг тэглэхээр болоход У. Хүрэлсүх: “Та нээрээ жинхнээсээ ахмадуудын тэтгэвэр тэглэлээ гэж үү? Би таныг хувьдаа авах гэж байгаа юм байна гэж бодсон штэ” гэж хэлсэн

ТИЙМ ЭЭ, АМЬДРАЛ БАЯН ЕРӨНХИЙЛӨГЧ ӨӨ, ТАНЫ МОНГОЛ УЛСЫН ТӨЛӨӨ ХИЙСЭН БҮХЭНД ТАНЬ ТАЛАРХАЯ…

Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэн: Х.Баттулга төрийн дээд түвшинд хагарч, бутарсан байдлыг гурван жил гаруй хугацаанд зохицуулж, УИХ, Засгийн газартай гар нийлж ажиллалаа. Иргэдийнхээ амьдралыг дэмжих тал дээр анхаарч, ахмадуудыг тэтгэврийн зээлээс чөлөөлсөн нь олон мянган настангуудын сэтгэлийн ачааг хөнгөлж өглөө.

Авлига, хээл хахуулийн асуудал гацчихаад байсан нь шуурхай явж өглөө. Төрийг худалдаж авдаг 60 тэрбумын гэх үйл ажиллагааг зогсоохын тулд  идэвхтэй ажиллалаа. Гадаад харилцаа талд Япон, Энэтхэг, АНУ-тай, хоёр хөрштэйгөө харилцах харилцаандаа анхаарч ажилласан. ОХУ-тай стратегийн түншлэлээ иж бүрэн болгож шат ахиулсан. АНУ-тай Стратегийн түншлэлийн түвшинд харилцаа тогтоож,

БНЭУ-тай стратегийн түншлэл, хамтын ажиллагааг шат ахиулан, улс орныхоо тусгаар тогтнол, аюулгүй байдлын баталгаа талаас том асуудлуудад анхааран ажилласан. Дотоодын цэргийн хүчээр төмөр зам барихад их том алхам хийлээ. Энэ бол  Монголд том боломжийг нээж өгч байгаа юм л даа. Энэ талаар ярьвал олон зүйл ярьж болно.

Монгол Улсын төрийн тэргүүнээр дөрвөн жил ажилласан Халтмаагийн Баттулга Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаан дахь сүүлийн ярилцлагадаа “АМЬДРАЛ БАЯН” гэж хэлнэ лээ. Үүнийг дурдахын учир нь, улс төрийн тогооны ширэм циклийн дагуу улайсч, хурц үйл явдлууд өрнөж байсан 2012 оны дөрөвдүгээр сард түүнээс УИХ-ын гишүүнийх нь хувиар ярилцлага авах үед АМЬДРАЛ БАЯН гэх энэ үгээ хэлж байсныг тодотгох гэснийх.

Тухайн үед хэвлэлүүдийн бичиж, нийтэлж байсан нийтлэг өнцгийг харвал “Х.Баттулга намдаа, улс төрд ганцаардаж байна”  гэхчлэн бичсэн нь давамгайлдаг.

Тэгвэл есөн жилийн дараа буюу өнөөдрийн тухайд ардчилсан нийгэмд  “тогтмол” эрх мэдэл үгүй гэдгийг харуулан, Х.Баттулга Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийг шинэ Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд хүлээлгэн өгөх цаг болсон байна.

Өнгөрсөн дөрвөн жилд төрийг тэргүүлсэн Х.Баттулгын Мөрийн хөтөлбөрийн гол цөмийг харвал “Эх оронч Ерөнхийлөгч” байна гэсэн агуулга байдаг. Бүрэн эрхийн хугацаандаа гол анхаарал хандуулсан асуудлуудаа “Гадаад бодлого, Төмөр зам, Оффшор, Шударга ёс, Ахмадын зээлийг тэглэхэд чиглэсэн” гэж өөрөө хэлсэн байсан.

Түүний үйл ажиллагаанд алдаа, онооны аль аль нь л бий.  Үндсэн хууль болон бусад 70 гаруй хуулиар эрх мэдэл, үүрэг хариуцлага нь зохицуулагддаг Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үйл ажиллагааг үнэлж дүгнэхийн тулд олон асуудлыг хөндөж, уудлах хэрэгтэй.

Хэдий тийм ч шинэ Ерөнхийлөгч тангараг өргөж, хуучин Ерөнхийлөгч албан ёсоор явахын өмнө нэр бүхий эрхмүүдээс Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн дөрвөн жилийн үйл ажиллагаанд ямар үнэлэлт, дүгнэлттэй үдэж байгааг нь асууж, тодруулснаа хүргэе. Ерөнхий сайд асан Д.Бямбасүрэн эрхэмтэй утсаар холбогдон, асуухад Монгол Улсын төрийн тэргүүний дөрвөн жилийн үйл ажиллагааны талаар ярихад их олон зүйл ярих хэрэгтэй болно гэдгийг онцолж байсан юм.

Тэрбээр хэлэхдээ “Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн үйл ажиллагааг сайн, муу гэж ганц хоёр үгээр хэлэмгүй байна. Ер нь бол сайн ажилласан. Х.Баттулга төрийн дээд түвшинд хагарч, бутарсан байдлыг гурван жил гаруй хугацаанд зохицуулж, УИХ, Засгийн газартай гар нийлж ажиллалаа.

Иргэдийнхээ амьдралыг дэмжих тал дээр анхаарч, ахмадуудыг тэтгэврийн зээлээс чөлөөлсөн нь олон мянган настангуудын сэтгэлийн ачааг хөнгөлж өглөө. Авлига, хээл хахуулийн асуудал гацчихаад байсан нь шуурхай явж өглөө. Төрийг худалдаж авдаг 60 тэрбумын гэх үйл ажиллагааг зогсоохын тулд  идэвхтэй ажиллалаа.

Гадаад харилцаа талд Япон, Энэтхэг, АНУ-тай, хоёр хөрштэйгөө харилцах харилцаандаа анхаарч ажилласан. ОХУ-тай стратегийн түншлэлээ иж бүрэн болгож шат ахиулсан. АНУ-тай Стратегийн түншлэлийн түвшинд харилцаа тогтоож, БНЭУ-тай стратегийн түншлэл, хамтын ажиллагааг шат ахиулан, улс орныхоо тусгаар тогтнол, аюулгүй байдлын баталгаа талаас том асуудлуудад анхааран ажилласан.

Дотоодын цэргийн хүчээр төмөр зам барихад их том алхам хийлээ. Энэ бол  Монголд том боломжийг нээж өгч байгаа юм л даа. Энэ талаар ярьвал олон зүйл ярьж болно. Ганц нэг үгээр хэлэхэд хүмүүст итгэл үнэмшил ойлголт төрөхгүй л дээ. Сүүлийн үед сонгуулийн өрсөлдөөнөөс болоод, төр  дээд талдаа задарлаа л даа.

Ардын нам УИХ-д 60 гаруй суудлыг эзэлж байгаа нөхцөлд хэт давамгайлал гаргахгүй байх, улс орныхоо эрх ашгийг ухааруулах үүднээс төсөвт хориг тавьсан. Энэ нь та нар буруу юм хийж байна шүү гэж хэлж байгаа хэрэг шүү дээ. 2020 оны сонгуулиас хойш УИХ Ерөнхийлөгчийн санаа бодлыг харгалзахгүй, дураараа аашилж байна. Өөр асуудал л байх л даа” гэсэн юм.

Ардын жүжигчин, Төрийн хошой шагналт, хөгжмийн зохиолч  Н.Жанцанноров эрхмээс  Х.Баттулга Ерөнхийлөгчийн үйл ажиллагааны талаар асуухад,  “Би соёл, урлагийн чиглэлийн онолын судалгааны хүн учраас улс төр, эдийн засгийн, геополитикийн том дүгнэлтүүдийг хийх нь надад ч зохихгүй, хүмүүс ч үнэмшихгүй” хэмээсэн.

Тэрбээр хэлэхдээ “Х.Баттулга дөрвөн жилийн хугацаанд, хуулийн хүрээнд, Ерөнхийлөгчийн үүргийг зохис ёсоор хэрэгжүүлсэн гэж үзэж байна. Өнөөдөр тийм алдаа гаргасан, хөгжлийн түлхүүр  асуудлуудыг шийдсэн гэж хэлэх бол эрт. Бид өнөөдөр  Чингис хаанаа ч сайн үнэлж чадаагүй, 800 жилийн өмнөхийг ч ялгаж, салгаж чадаагүй байна. Тэгэхээр ойрхи  цагийн Ерөнхийлөгч нарын бүх зүйлийг дүгнэхэд цаг хугацаа хэрэгтэй.

Өнөөдөр Ерөнхийлөгч гараад л, өчигдрийн Ерөнхийлөгч сайн байж, муу байж гэх нь дэндүү сэтгэлийн хөөрлөөр хандсан асуудал болно. Миний ажигласнаар, Монголчууд бид 20 дугаар зуунд, өөрийнхөө уламжлалт ухамсар, ахуйгаас айхавтар хөндийрсөн. Гадныхныг их дуурайдаг болсон. Тэгэхээр соёлын талаас нь аваад үзвэл Монголыг, монгол хүний хүсэл мөрөөдлийг монгол болгоход их хичээсэн. Тэр нь ч манай нийгэмд нөлөөлсөн гэж бодож байна.

Монгол болгохын төлөө зүтгэж, Монгол бичгийг телевизээр заав. Х.Баттулгаас мянга дахин илүү гоё бичдэг, мянга дахин илүү дүрэм мэддэг, хэлний мэргэжилтнүүд байна. Гэхдээ ямар утга байна вэ гэхээр 21 дүгээр зуунд Ерөнхийлөгчөөсөө эхлээд Монгол хүн Монгол байх ёстой гэсэн үг хэлж байгаа юм.

Ийм учраас Монгол хүн байхыг би өөрөө үлгэрлэх ёстой гэж үзэж. Хүүхдүүд тойруулж суулгаж байгаад Цагаан сарын мэндчилгээ дэвшүүлж байна. Энэ бол хүүхдүүдэд хичээл заах гээд байгаа юм биш, ерөөсөө л орчин цагт технологийн болон хөгжлийн бүхий л ололтуудыг гаднаас авахдаа гагцхүү Монгол байж л авч чадна шүү гэдгийг хэлээд байгаа юм.

Монгол хувцсаа  өмсөхөд ч гэсэн шууд үлгэрлэж байгаа. Монгол дээлээ элдэв юмгүйгээр өмсчихөж байгаа юм. Гудамжинд ч нэг сайхан эр ингээд явж болно. Наадам дээр ч ийм энгийн сайхан хувцастай хүн явж болно.

Төрийн тэргүүн ч тэд нар шигээ  л явж болно, ялгаатай юм байхгүй ээ гэж харуулж байгаа юм. Х.Баттулга уран цэцэн яриа хөөрөөтэй хүн биш, сэтгүүлч, орчуулагч, гүн ухааны мэргэжилтэн биш. Мань хүний хэлж ярьж байгаа үг нь ардын үг л байгаад байгаа. Ардын гэдгийг би хашилтад хийж, хэлж байна.

Ерөнхийлөгч бол тусгай хүн биш, өөр хүн биш. Ерөнхийлөгч бол орчин цагийн Монгол хүний нэг л байх ёстой. Энэ бол явж явж эцсийн эцэст оффшорын хэдэн төгрөг оруулж ирснээсээ үнэтэй шахуу эд байхгүй юу.

Ерөнхийлөгч болсны дөрвөн жилийн дараагаар хэчнээн сайхан залуучууд кэттэй ч бай, пүүзтэй ч бай монгол дээлээ өмсөөд сонгууль өгөөд байгаа биз. Энэ чинь мөнгөнөөс илүү үнэтэй зүйл байхгүй юу. Монгол хүний оршин тогтнохын  дархлаанд юм хийж өгч байгаа юм” гэж байр сууриа хуваалцлаа.

БЭЛТГЭСЭН А.ТЭРГЭЛ

Н.АРИУН-ЭРДЭНЭ: ЯМАР ХҮНД ЭД БАЯЛАГ, АЗ ХИЙМОРЬ ИРДЭГ ВЭ?

Сэтгэл зүйч Н. Ариун-Эрдэнэ: Ажил хийж байх үeд шантарч, няцах олонтой байна байх. Гэхдээ босох хүчийг хаа нэгтэйгээс олж, хэн нэгэнтэй ярилцаж, стрессээ сайн тайлдаг байгаарай. Үргэлж ажил хийх нь утгагүй. Сайн амарч байгаарай.

Үргэлж суралцдаг байх хэрэгтэй. Гэхдээ бүх зүйлийг л хамж шимэх биш. Өөртөө хэрэгтэй зүйлээ л сайн сураарай. Суралцана гэдэг нь ур чадвараа сайжруулна гэсэн үг. Ур чадварын үнэлэмж нь орлого байдаг. Чадлынхаа хэрээр олсон орлого ямар амттай гээч. Суралцах маш гоё. Амжилтанд хүрвэл л, нэр төртэй л болвол, мөнгөтэй л болвол гэдэг бодолтой байвал хэтэрхий ядрана. Чин сэтгэлтэй байвал аяндаа тэр бүх зүйл ирнэ. Ажилдаа чин сэтгэл гаргаж чадахгүй бол хэцүүхэн л байна.

Өөрийн идэж уух, өмсөх хувцасаа бэлдэж чадахгүй бол чи хувь хүнийхээ хувьд бүх зүйлээс хол байх болно. Гутлаа арч, үсээ сайхан байлга, амаа сайн угаа. Хувцасаа сайн индүүдэж өмсөөрэй. Үрчгэр хувцас л бүү өмсөөрэй. Бусадтай ч учраа олж чадахгүй хүн өөрийгөө ойлгоогүй байдаг. Өөрийн учрыг олдог хүн бусдын учрыг олдог. Энэ маш том ойлголт байдаг шүү. Тиймээс өдөр бүр өөрийгөө анзаар, чимээл, өөртэйгөө ажилла.

Бусдад харуулах бишээ өөртөө өөрийгөө харуулах хэрэгтэй. Өглөө эртлэн босох сэтгэл, оюун, махан биeэ ялан дийлэх хэрэгтэй. Өөрийгөө дийлж байж, зовлонд ухрахгүй. Тэр хэрээр сэтгэлийн тэнхээтэй ч байдаг. Тэр хэрээр олон зүйл амжуулж өөртөө сэтгэл хангалуун байдаг. Хичээл зүтгэл байхгүй бол битгий мөрөөд. Хичээл зүтгэл, мөрөөдөл, зорилготой хүнд л эд баялаг, аз хиймор ирнэ. Яагаад гэвэл цохилох зүрх нь тэр бүхнийг даллан дуудаж байдаг.

Юмыг багаас нь эхэл. Бүр дороос нь эхлэх ямар гоё гэж санана. Зарим хүн өөрийгөө хэт их дээгүүр тавиад алддаг. Зүгээр л хэнтэй ч барьцалгүй, хэнд ч атаархахгүй урд байгаа л юмаа хий. Чиний олж мэдсэн зүйлийг, өөрөө хичээсэн бүхнийг хэн ч булаахгүй. Зүгээр л амьдрал чиний атганд байна. Гоё уу?

Сэтгэл зүйн асуудлаа сайн зохицуулаарай. Асуудал багатай хэн байлаа ч маш тайван, сайхан байдаг. Хэрэв асуудал байгаа бол бусдаас туслалцаа ав. Ичих хэрэггүй. Сайхан явсан ч, муу явсан ч муулдаг хорвоо. Замын нохой хуцаж л байг, жингийн цуваа явж л байдаг гэдэг дээ.

Залуу байгаа дээрээ өдөр бүр хичээ, унш, суралц, эргэн тойрноосоо үлгэр дуурайлал ав. Эго багатай олны танил хүмүүсийг дагаарай. Ямар ч хэрэггүй зүйлд залуу нас, цагаа бүү үрээрэй. Нарыг цаламдаж, салхийг сөрөөрэй. Хүний орчлонд амьдарч л байгаа тул уйлах, дуулах, өвчин зовлон, үхэл хагацал ээлжлэн байна. Алийг нь ч хүлээн авахдаа бэлэн байгаарай.

Сэтгэл зүйч Н. Ариун-Эрдэнэ

Тийм ээ, АМЬДРАЛ БАЯН, Ерөнхийлөгч өө…

КОРОНАВИРУСИЙН ХАЛДВАРААР ӨВДӨӨД ЭДГЭРСЭН ХҮНИЙ МЭДЭХ 10 ЗҮЙЛ

Коронавирусийн бай эрхтэн бол уушги байдаг.  Коронавирүс нь хамар, залгиураар дамжин уушгинд хүрдэг. Уушгинд үрэвсэл үүсгэж, хатгалгаа болсон үед цэртэй ханиалгах, халуурах, хий ханиалгах, бие сулрах, ядрах , хоолонд дургүй болох зэрэг зовиурууд үүсдэг.

Эмнэлгийн нөхцөлд коронавирүсийн эсрэг эм, нянгийн үржлийг дарангуйлах антибиотик , дархлаа дэмжих эмийн эмчилгээг хийлгэж, цочмог үрэвслийг дарах боловч, уушгины эдийг нөхөн сэргээх эмчилгээг бүрэн гүйцэд хийж чаддаггүй тул та уушгиа бүрэн эрүүлжүүлэх дараах 10 арга хэмжээг өөртөө хэрэгжүүлээрэй.

1. Амьсгалын дасгал хийнэ. Хамгийн гол уушги дахь үлдэгдэл агаарыг бүрэн гаргаж,уушгийг цэвэр агаараар хангаж, уушги дахь хий солилцоог сайжруулах зорилготой байдаг тул зөв амьсгалын дасгал хийх нь хамгийн чухал юм.  Эндээс та бичлэгийг үзээд , гэртээ 10-15 удаа хийгээрэй.

2. Өдөрт 8 аяга буцалсан ус уугаарай.  Уушги луу орох агаар нь эхлээд хамар, залгиураар дамжих үедээ чийгшиж, бүлээсэж, цэвэршин уушги луу ордог. Иймээс агаарыг чийгшүүлэхэд шаардлагатай усыг ойр ойрхон уугаарай. Мөн гэрийн нөхцөлд хар цайны уураар утах, агаар чийгшүүлэгч ашиглах, чийгтэй цэвэрлэгээ өдөрт 2 удаа хийж өрөөгөө чийгшүүлээрэй.

3. Хэт хүйтэн, хэт халуун орчинд байхаас зайлсхийгээрэй. Коронавирүсийн улмаас үүссэн үрэвсэл нь ихэвчлэн уушгины доод дэлбэнд байрладаг тул хэт хүйтэн, хэт халуун агаар нь үрэвслийг сэдрээх хүчин зүйл болох тул аль болох тасалгааны хэмтэй орчинд байхыг хичээгээрэй.

4. Шингэц сайтай шөлтэй хоолыг түлхүү өдөрт 3-4 удаа хийж иднэ. Хоолондоо цагаан гаа, сармис, хар перецийг амтлагч байдлаар нэмэлтээр хэрэглээрэй. Эдгээр амтлагч нь халуун чанартай , үрэвсэл дарах үйлчилгээ өндөртэй байдаг тул таны уушгины үрэвслийг дарахад дэмжих эмчилгээ болно гэдгийг санаарай.

5.Уушги дахь үлдэц үрэвслийг бүрэн арилгах арга хэмжээ авна. Коронавирүс нь уушгины доод дэлбэнг гэмтээж, уушгины гуурсан хоолойн архаг үрэвслийг үүсгэж, уушгины эдийг хатууруулж, сорвижуулах, шохойжуулах аюултай тул уушгины үрэвслийг бүрэн гүйцэд эмчлэх нь чухал юм. Иймээс эмнэлэгт хүчтэй эм тариагаар цочмог үрэвслийг дарчихсан байгаа тул аль болох байгалийн эмийн ургамлаар эмчилж , эдгээх нь хамгийн тохиромжтой. Эмийн ургамалд чихэр өвс, лидэр, гурван үрийн тан зэрэг орно.

Гэвч шууд л эмийн ургамлуудыг ууж болохгүйг бас анхаараарай. Аль болох зөв тунгаар харилцан үйлдлийг нь зохицуулсан эмийн ургамлын бэлдмэл хэрэглэхийг санал болгож байна. Үүнд гималай брендийн КОФЛЕТ , ДИАКОФ, ЭСВЭЛ БРЕЗОЛ ОРНО. Кофлет нь энэтхэгийн уламжлалт анагаахын жорон дээр үндэслэгдсэн хийгдсэн, найрлагын 25% зөгийн бал, чихэр өвс, гурван үрийн тан, цагаан гаа, хар перец , урт перец зэргийг агуулсан уушги дахь цэрийг шингэлж, цэрийг ховхолж уушги цэвэрлэх үйлдэл үзүүлнэ Иймээс КОВИД-19 ХАЛДВАРЫН ДАРАА цэр ихтэй ханиалгах зовиур үлдсэн бол өглөө, өдөр 10мл хоолны дараа 14-21 хоног хэрэглэнэ. Мөн тамхи их татдаг , тоостой орчинд ажилладаг, гагнуур хийдэг,  агаарын бохирдолтой орчинд ажилладаг, архаг бронхиттой хүмүүс уушги цэвэрлэх зорилгоор хэрэглэнэ.

Харин ДИАКОФ нь чихэр өвс, гурван үрийн тан, лидэр, хар перец, цагаан гаа зэргийг агуулдаг харьцангуй зөөлөн ханиалга үүсгэж, цэрийг шингэрүүлж, ховхолж, уушги цэвэрлэх үйлдэл үзүүлдэг ба уушги дахь гуурсан хоолойн үрэвслийг дарж, гуурсан хоолойн улайлтыг арилгаж өгдөг. Диакофыг КОВИД-19 халдварын дараа хүүхэд, өндөр настан, жирэмсэн, хөхүүл хүмүүсийн  уушгийг хамгаалах, үрэвслийг дарах, уушги цэвэрлэх зорилгоор өглөө, өдөр 10мл ууж хэрэглэхийг зөвлөдөг.

БРЕЗОЛ бол турмерик, ар үр, бар үр, базилик, жүр үр, лидэр эмийн ургамлын найрлагатай тул КОВИД-19 ХАЛДВАРЫН ДАРАА ХИЙ ХАНИАЛГАХ, АМЬСГААДАХ ЗОВИУР үлдсэн үед илүүтэй уухыг зөвлөдөг . Ялангуяа турмерик  нь гуурсан хоолойн цочролыг багасгаж, гуурсан хоолойг тэлж, уушгины агааржилтыг сайжруулж, амьсгаадах зовиурыг арилгана. Бүх насны хүмүүс уушги цэвэрлэх эмийг өдөр, өглөө уусаны дараа оройдоо уушгиа тайвшруулах, уушгины ерөнхий үйл ажиллагааг сайжруулах , шөнө ханиалгахгүй байх зорилгоор хослуулан хэрэглэхэд их тохиромжтой. Мөн брезол нь харшлын эсрэг үйлдэлтэй тул хамрын харшил, архаг бронхитийн үед хий ханиалгах, настай хүмүүсийн хий ханиалгах зовиуртай үед бас зөвлөгддөг.

6. Ковид -19 халдварын үед маш олон төрлийн эм тариаг нэг дор хэрэглэж байгаа учраас элэг, бөөр , ходоод зэрэг эрхтнүүд хямарч, бие ерөнхий хордлогонд орсон байдаг. ИЙМЭЭС ХОРДЛОГО ТАЙЛАХ АРГА ХЭМЖЭЭ авна.

Биеийн ерөнхий хордлогыг тайлах хамгийн шилдэг эмчилгээ бол шингэн зүйл сайн уух юм.Гэвч шингэн зүйл муу уудаг бол өрхийн эмнэлэгт хандан хордлого тайлах шингэн сэлбэх эмчилгээг  хийлгэж болно.  Мөн хөлсөөрөө хордлогыг гадагшлуулах арга бол дасгал хөдөлгөөн хийж, хөлсөө гадагшлуулж бас болно Бас арьсаараа гадагшлуулах арга бол хар цайнд орох, гангатай эсвэл далайн давстай  усанд орох, саунд суух юм.

Биеийн ерөнхий хордлого тайлах ПУРИМ эмийг 2ш өдөрт 3 удаа 1-3 сар ууж болно. Пурим нь 10 гаруйн төрлийн эмийн ургамлын ханд бөгөөд цус цэвэршүүлэх, хордлого тайлах, нянгийн үржлийг дарангуйлах, дархлаа дэмжих зэрэг нөлөөтэй эм юм.

7. Уушгины үйл ажиллагааг маш сайнаар дэмждэг зүйл бол ЧИЙГЛЭГ АГААР юм. Ковид-19 халдварын дараа уушги луу орох агаарыг аль болох чийглэг, цэвэр байлгах тал дээр анхаарна. Ийм агаар байдаг газар бол голын эрэг газар, эсвэл ойн агаар байдаг. ИЙМЭЭС голын эрэг газар эсвэл ойнд хоногт багадаа 2 цаг байж, цэвэр агаараар уушгиа тэтгээрэй. Мөн гэртээ өдөрт 1 удаа чийгтэй цэвэрлэгээ хийж байгаарай.

8. Жирэмсэн, настай хүмүүс , архаг уушгины өвчтэй хүмүүс КОВИД-19 халдварын дараа сувилалын газарт 10-14 хоног уламжлалт анагаах ухааны эмчилгээ хийлгэх, физик эмчилгээ, шавар эмчилгээ , бариа засал эмчилгээг заавал хийлгэнэ. Учир нь эдгээр хүмүүсийн уушгины үйл ажиллагаа сэргэхэд илүү их арчилгаа шаардлагатай байдаг.  Хэрэв тийм боломж байхгүй бол гэртээ уушгины үйл ажиллагааг сайжруулах амьсгалын дасгалыг заавал хийж,  гэрийн нөхцөлд хийх боломжтой иллэг массажийг туслах хүнээр өдөрт 2-3 удаа 7-14 хоног хийлгээрэй.

9. Ковид-19 халдварын дараа зүрх судасны өвчин, бөөрний өвчин, элэгний өвчин сэдрэх хандлага өндөртэй байдаг. Ялангуяа уушги зүрх хоёр нягт уялдаа холбоотой эрхтнүүд учир цусыг шингэн байлгах, артерын даралтыг тогтвортой байлгах, зүрхний хэмийг хэвийн байлгах, хүчилтөрөгчийн хэмжээг 98% байлгах зэрэг арга хэмжээг заавал авна. Харин бөөрний эмгэгтэй хүний хувьд шээсний өнгө , үнэрийг сайтар ажиглаж байх шаардлагатай. Бөөрний өвчин сэдэрсэн үед заавал эмчид хандан зөвлөгөөг авч эмчилгээ хийгээрэй. Мөн бөөр хамгаалах ЦИСТОН эмийг хэрэглэж болно.

10. Коронавирүс нь судас гэмтээх хандлагатай тул судас хаана байна тэнд үрэвсэл үүсгэх учраас л судас хамгаалах, судасны ханыг бэхжүүлэх үйлдэлтэй Витамин С  уухыг эмч нар зөвлөж байгааг бас санаарай.Гэхдээ хүүхдэд витамин +6 наснаас дээш бол  С 250мг , +12 наснаас дээш бол витамин С  500мг , +18 наснаас дээш хүмүүс Витамин С 1000мг тус тус хоолны дараа ууж хэрэглэхийг сануулья. Ходоодны шарх, элэг, бөөрний өвчин, тулай , үе мөчний  өвчтэй хүмүүс витамин С 500мг -аас хэтрүүлсэний хэрэггүй.  Ковид-19 халдварын дараа ч ВИТАМИН Д 1000 ОУН нэгжээр өдөр бүр уусаар байх хэрэгтэй. МӨН ЦАЙР ихээр агуулсан нэмэлт бүтээгдэхүүнийг хэрэглэж, уушгины цэвэрлэх үүрэгтэй хучуур эс, хундганцар эс, сормуус эсийг нөхөн төлжүүлээрэй.

Нийтлэл бичсэн:  Б.Даваацэрэн Хүний их эмч, Эх сурвалж: Ковид-19 халдварын дараах эмнэлзүйн түр заавар , Амьсгалын эрхтний эмгэг судлал

ХҮНИЙ ЦУСНЫ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД ЮУ ИЛЭРХИЙЛДЭГ ВЭ?

Цусны шинжилгээ бол бидний биед гарч байгаа өөрчлөлт, аливаа өвчнийг тодорхойлдог хамгийн чухал бөгөөд найдвартай шинжилгээ юм. Хүний цус нь хэдэн зуун найрлага хэсгүүдээс бүрддэг бөгөөд тэдгээрийн хувьд хэр хэмжээг нь заасан тоон үзүүлэлт байдаг. Цусны ерөнхий шинжилгээ нь тэдгээр үзүүлэлтүүдийг хэвийн эсэхийг харах, үнэлэх боломжийг олгодог.

Цусны ерөнхий шинжилгээний хариу нь эмчид тухайн хүний биеийн байдалд дүгнэлт хийх боломжийг олгодог. Өнөөдөр бид эрүүл хүний ​​хамгийн чухал үзүүлэлт болох цусны хэмжээ, түүний байх ёстой нормуудыг хэлж өгөх болно.

ЦУСНЫ ЕРӨНХИЙ ҮЗҮҮЛЭЛТҮҮД

1.Гемоглобин: Гемоглобин нь эритроцитын (цусны улаан эс) хамгийн чухал бүрэлдэхүүн хэсгүүдийн нэг бөгөөд хүчилтөрөгчийг тээвэрлэх, нүүрстөрөгчийн давхар ислийг биеэс зайлуулах үүрэгтэй. Гемоглобины хэмжээ буурч байгаа нь цус багадалт, дотуур цус алдалт, дотоод эрхтэнд гэмтэл учирсаны шинж тэмдэг байж болно. Хоол тэжээлийн дутагдал, хоолны хордлого нь мөн гемоглобины хэмжээ буурах бас нэгэн шалтгаан болдог.

Гэхдээ гемоглобины хэмжээ ихэсвэл цусны өвчин, зүрхний дутагдалд хүргэж болзошгүй байдаг. Гемоглобины хэмжээ эрэгтэйчүүдэд 130-160 г / л, эмэгтэйчүүдэд 120-140 г / л байх ёстой.

2.Цусны улаан эс: Цусны улаан эсүүд нь гемоглобин агуулдаг. Цусны улаан эсүүдийн тоо хэмжээ өөрчлөгдөж байгаа нь үргэлж ямар нэг өвчний шинж тэмдэг байдаггүй. Тухайлбал, эрүүл хүн өндөр ууланд гарахад энэ хэмжээ нэмэгддэг бол эмэгтэйчүүдэд сарын тэмдгийн үеэр багасах байдал ажиглагддаг.

Цусны улаан эсийн хэмжээ хэт ихсэх нь зүрх судасны болон уушгины өвчин, дутагдал нь цус багадалт эсвэл архаг үрэвсэлт үйл явцыг илтгэнэ. Хэвийн утга нь: эрэгтэйчүүдэд – (4.0-5.1) x 1012/л, эмэгтэйчүүдэд – (3.7-4.7) х 1012/л байна.

3.Эритроцитын тунах хурд (ЭТХ/ESR): Эритроцитын тунах хурд ихэвчлэн өвчлөлийн 2 дахь өдрөөс нэмэгдэж, хүний биеийн байдал сэргэж эхлэх хүртэл дээд цэгтээ хүрсэн байдаг. Тоон үзүүлэлт нэмэгдэж байгаа нь жирэмсэн үед болон төрсний дараах шарх, мэс ажилбараар халдвар, үрэвсэл үүссэн байж болзошгүйг илтгэж байдаг. Эрэгтэйчүүдэд байх ёстой норм нь 2-10 мм/ц, эмэгтэйчүүдэд 2-15 мм/ц байна.

4.Цусны цагаан эсүүд: Цусны цагаан эсүүд нь бидний бие махбодийг гадны нөлөөнөөс хамгаалдаг. Цагаан эсийн хэмжээ ихсэссэн байх нь үрэвсэл эсвэл халдвар байгааг илтгэнэ. Заримдаа цагаан эсийн хэмжээ өөрчлөгдөх нь өвчний улмаас бус, харин сэтгэл санааны юмуу бие махбодийн стрессээс болдог байна. Мөн цагаан эсийн хэмжээ багассан байх нь вирусын халдвар байгааг илтгэнэ. Заагдсан хэмжээ нь нас, хүйсээс хамаарч өөр өөр байж болох ч ерөнхийдөө хүн бүрийн хувьд хэвийн үзүүлэлт нь (4.0–9.0) x 109 /л байна.

5.Лимфоцитууд: Лимфоцитууд нь бидний дархлааны тогтолцоог бүтээгч гол эсүүд юм. Хэрэв лимфоцитын концентраци нормоос давсан бол ихэнх тохиолдолд энэ нь халдварт өвчинг, харин лимфоцитын түвшин бага байх нь бөөрний дутагдал эсвэл архаг өвчнийг илтгэдэг. Насанд хүрэгчдийн цусан дахь лимфоцитын агууламж (1.2-3) x 109 байвал хэвийн гэж үзнэ.

6.Ялтас эс: Ялтас эс нь цусны бүлэгнэлтийг хариуцдаг эсүүд юм. Хэрэв ялтас эсийн тоо байх ёстой нормоос давсан бол энэ нь сүрьеэ, колит эсвэл элэгний хатуурлыг илэрхийлж болно. Хэрвээ мэс заслын дараагаар ялтас эсийн тоо нэмэгдсэн байвал бие махбодийн хэвийн урвал гэж үздэг.

Элэг, дэлүү зэрэг нь архи, хүнд металлын хордлогод орвол цусан дахь ялтасны тоо багасдаг. Ялтас эсийн тоо өөрчлөгдөхөд нөлөөлдөг эмнүүд ч бас бий. Ялтас эсийн хэвийн хэмжээ нь (180-320) х 109 /л байна.

7.Глюкоз: Цусан дахь хамгийн чухал үзүүлэлтүүдийн нэг бол сахарын хэмжээ юм. Цусан дахь сахарын хэмжээ ихэссэх нь чихрийн шижин өвчний шинж тэмдэг юм. Гэхдээ сахарын хэмжээ бага байх нь хоол тэжээлийн дутагдал эсвэл дааврын өвчлөл байгааг илтгэдэг. Глюкозын хэвийн хэмжээ 3.5-6.5 ммоль / литр байна.

8. Нийт уурагийн хэмжээ хатуу хоолны дэглэм барьсаны дараагаар болон бөөр, элэг өвчилж эхлэхээр  ихэвчлэн буурдаг. Байх ёстой хэвийн хэмжээг нь 60-80 грамм/л гэж үздэг.

9.Билирубин: Ерөнхий билирубин бол бидний элэгний үзүүлэлт юм. Энэ үзүүлэлт ихсэх нь гепатитийг эсвэл цөсөнд чулуу үүссэнийг харуулдаг байна. Ерөнхийдөө билирубины хэмжээ нь 20.5 ммоль /л –ээс ихгүй байх ёстой.

Таны харж байгаачлан цусны ерөнхий шинжилгээгээр бид бие махбодынхоо бараг бүх өөрчлөлтийг олж мэдэх боломжтой юм. Гэхдээ шинжилгээний хариу нь хэвийн хэмжээнээс өндөр эсвэл доогуур байсан ч гэсэн та сандрах хэрэггүй.

Өөрөө өөртөө онош тавьж, эмчилгээ хийж болохгүй, юун түрүүнд мэргэжлийн эмчид хандах хэрэгтэй, учир нь эдгээр үзүүлэлтүүд нь олон хүчин зүйлээс хамаарч болно. Өөртөө болон хайртай дотны хүмүүсийнхээ эрүүл мэндэд анхаараарай.

Эх сурвалж: Так Просто : Орчуулсан: Х.Гэгээн

МОНГОЛ ШАР ТОСНЫ ИД ШИД ДАРААХ ӨВЧНҮҮДИЙГ АНАГААХ УВИСТАЙ

МОНГОЛ ЦЭВЭР ШАР ТОСЫГ ШҮТЪЕ: Хүүхэд усанд оруулсны дараа хөлийн ул, хөлийн эрээн булчин, гарын алганд нь жааааханыг түрхээд массаж хийж өгөх. Маш хурдан биеэнд нь шингэдэг. Шингэсэн байхад элдэв янзын үнэр дараа нь үнэртэхгүй.

Өглөө сүүтэй будаа, каш, зутан гэх мэт өглөөний цайнд нь багахан хийгээд л өгчихнө. Өтгөн хатахгүй~Массаж хийвэл цусны эргэлт сайжирч дархлаанд нь сайн учраас ханиаднаас маш сайн сэргийлж чадна~Хааяа жаахан ханиах гээд байвал цээж, нуруунд нь бас багахан түрхээд иллэг хийгээрэй. Гол нь тунг нь тааруулаад сайхан хэрэглэвэл маш их нэмэртэй шүү.

БАЙГАЛИЙН БҮХ ШИМ НЬ ШАР ТОС ЮМ. Омего, амин дэм, антиоксидант, биологийн нэмэлт гээд их хошуурдаг болж дээ. ТЭР ЧИНЬ ШАР ТОС ЮМ ШҮҮ ДЭЭ.

Үхэр байгалиас 40 гаруй төрлийн эмийн ургамал иднэ. Үнээний сүүг хөөрүүлж өрөм загсаана. Өрөмийг хайлж шар тос хураана. Энэ олон боловсруулалтын үндсэн 300л сүүнээс 1кг шар тос боловсруулдаг.

Бэлчээрийн үхэрний сүүнээс гаргаж авсан органик шар тос нь байгалийн антиоксидант болон CLA (Conjugated Linoleic Acid), Омега 3, 9 болон амин дэм А, Д, Е, К-р баялаг учир хорт хавдраас сэргийлэхэд чухал ач холбогдолтой. Хоол боловсруулах систем муу хүмүүс өөрийн ходоодноос тосны хүчлийг ялгаруулж чаддаггүй.

Тосны хүчил нь хүнд энерги өгөхөөс гадна ходоод гэдсэнд үүсэх хорт хавдар үүсгэгч эстэй тэмцэж цэвэрлэх үүрэгтэй. Харин шар тос нь бусад тосноос ялгаатай нь тосны хүчилээр баялаг юм.

1. Дархлалын системийг сайжруулдаг. Сүүлийн үеийн судалгаагаар шар тосны найрлагад байдаг фенолт антиоксидант нь дархлалын системийг сайжруулдагийг тогтоожээ.

2. Жин хасахад туслана. Шар тосон дахь “линол”-ийн хүчил нь бодисын солилцоог түргэсгэж тураадаг бөгөөд ялангуяа гэдэсний өөхийг хурдан арилгадаг аж. Та өдөр тутамдаа шар тосыг талхан дээр түрхэж, сүүтэй цайндаа амт оруулах гэхчлэн хэрэглэж болох юм.

3. Хоол боловсруулах системийг сайжруулна. Хоол боловсруулах системийг сэргээж хоол шингээх үйл явцыг сайжруулдаг. Ингэснээр хоол хүнснээс авах шим тэжээл хүний биед илүү хурдан шингэдэг байна. Ходоодны шүүрлийг өдөөж хоол боловсруулалтад сайнаар нөлөөлдөг.

“Бутир”-ийн хүчил нь шар тосонд ихээр агуулагдах бөгөөд ходоод гэдсийг эмчилж, хоол боловсруулах үйл ажиллагааг дэмждэг. Мөн ходоод гэдсэн дэх нян бактерийг үгүй хийж, таныг дотроос тань эрүүлжүүлэх болно.

4. Зүрхний өвчин тусах магадлалыг бууруулна. Шар тосонд ихээр агуулагдах холбосон “линол”-ийн хүчил нь зүрхний өвчин тусах аюулаас сэргийлдэг байна. Мөн бие дэх нян бактерийг давхар устгаж, зүрхний үйл ажиллагааг сайжруулдаг ажээ.

5. Холестерин бууруулна. Судалгаагаар шар тос нь холестерины хэмжээг бууруулдаг болохыг тогтоосон билээ. Шар тосонд агуулагддаг холбосон “линол”-ийн хүчил нь бие дэх холестериний түвшин болон “триглицерид”-ийн түвшинг багасгадаг аж.

6. Арьсыг өнгөлөг болгоно. Шар тосыг тогтмол идэж хэрэглэснээр арьс гэрэлтэж, зөөлөн толигор болж эхэлдэг байна. Нүүр царайг дотоод эрхтний толь хэмээдэг тул шар тос таны бие эрхтнийг эмчилж, эрүүлжүүлснээр арьс тань ч дагаад сайхан, тунгалаг болох юм.

7. Үрэвслийн эсрэг байгалийн эм. Шар тос нь тосны хүчилийг ихээр агуулдаг учираас үрэвслийн эсрэг байгалийн эм болдог. Шар тос нь үрэвсэл үүсгэдэг лейкотриен шүүрэл, простагландиныг багасгаж түүний эсрэг маш сайн үйлчилгээ үзүүлдэг. Аливаа үрэвсэл нь хорт хавдрын үндэс суурь болдог тул үрэвслийг бууруулах зорилгоор шар тосыг хүнсэнд өргөн хэрэглэж заншихыг судлаачид зөвөлжээ. Ялангуяа ходоод гэдэсний замын болон бүдүүн гэдэсний үрэвсэлтэй хүмүүс шар тосыг ихээр хэрэглэх нь нэн тустай.

8. Ямар ч харшил үүсгэдэггүй. Шар тос нь ямар нэгэн харшил өгдөггүй. Учир нь шар тосыг гаргаж авах үйл явцад тухайн сүүний бүх хатуулаг, хорт бодис, хлостерин нь устдаг учир хүнсэнд хэрэглэхэд маш тохиромжтой тос юм. Иймд шар тосыг ямар нэг харшил өгнө гэж зоволтгүй хэрэглэж болно. Мөн цагаан хоолтон хүмүүст маш тохиромжтой.

9. Өндөр хэмд задарч хорт бодис ялгаруулдаггүй. Шар тос нь маш өндөр температурт (250 C/ 480 F) халах чадвартай учир бусад тос шиг урвалд орж хорт бодис болон хлостерин ялгаруулдаггүй онцлогтой. Та шар тосыг хоолоо хуурах, шарах, жигнэх, чанах буюу дангаар нь ч хэрэглэж болно.

Өндөр хэмд ууршиж алга болдоггүй тул хэрэглэхэд хамгийн тохиромжтой байдаг. Бусад тоснууд ууршиж, олон хэсэгт задарч, чөлөөт “радикалууд”-ыг бий болгож, эрүүл мэндэд сөргөөр нөлөөлөх нь бий. Харин шар тосны тухайд эсрэгээрээ таны эрүүл мэндэд тус болж, эмчилж, анагаах аж.

10. Өвдөлт багатай амархан төрөхөд туслана. Төрөх дөхөөд ирэхээр эмэгтэйчүүдэд маань өвдөлт мэдрэгдээд хэцүү байдаг шүү дээ. Тэгвэл эмнэлэг рүү явахаасаа өмнө нэг халбага шар тос халаагаад идвэл илүү хялбар, өвдөлт багатай төрдөг байна.

11. Байгалийн цэвэр амт, үнэртэй хоолны нэмэлт. Шар тос нь бусад хүнсний бүтээгдэхүүнтэй маш сайн зохицдог төдийгүй хайхалтай сайхан амтыг нэмж шим тэжээлт чанарыг нэмэгдүүлдэг тустай.

12. Нүдний харааг сайжруулдаг. Нүдний эмгэг болон, нүдний даралтад маш сайнаар нөлөөлдөг. Архи болон хар тамхины эмчилгээ болдог. Хорт бодисонд хордсон биеийг эрүүлжүүлэхэд шар тос маш чухал нөлөөтэй байдаг. Хорыг биеэс хөөж гаргадаг.

Бэлтгэсэн : А.Тэргэл

ИЗРАИЛИЙН НОГООН ПАСПОРТ БУЮУ ВАКЦИНЖУУЛАЛТЫН ҮР ДҮН

Харьцангуй цөөн хүн амтай Израиль улс коронавирусны цар тахалд маш хүндээр нэрвэгджээ. Нийтдээ 800 гаруй мянган хүн Ковид-19-ийн халдвар авснаас 6 мянга гаруй хүн нас барсан тул халдварын тархалтыг зогсоохын тулд 3 удаа хатуу хөл хорио тогтоосон байна. Үүний улмаас эдийн засгийн нөхцөл байдал хүндэрч, ажилгүйдлийн түвшин 20 хувьд хүрчээ.

Хямралаас нэн даруй гарч, иргэдийг хэвийн амьдралд нь эргүүлэн оруулахын тулд Израилийн эрх баригчид зоримог алхам хийж, 2020 оны 12 дугаар сараас эхлэн бүх нийтийг дархлаажуулах аяныг явуулсны үр дүнд 2 дугаар сарын сүүлч гэхэд хөл хориог аажмаар цуцалж эхэлсэн ба өдгөө тус улс вакцинжуулалтын хурдаар дэлхийд тэргүүлэх болов. Хамгийн сүүлийн мэдээллээр, 9,2 сая хүн амтай Израиль улсын иргэдийн 61,5 хувь нь вакцинжуулалтад хамрагдаад байгаа нь дэлхийд тэргүүлэх үзүүлэлт юм. Тэгэхээр 14-15-ны өдрүүдэд тэмдэглэх Тусгаар тогтнолын баяраа израильчууд “Коронавирусийг ялсан өдөр” болгохоор төлөвлөсөн бололтой.

Дархлаажуулалтын аян 12 дугаар сарын 20-нд эхэлсэн бөгөөд эхний ээлжинд халдвар авах эрсдэл өндөртэй 60-аас дээш насныханд вакцин хийж эхэлсэн бол 50-иас дээш насныхан, 16-18 насныхан гэсэн дарааллаар вакцинжуулалтанд хамруулжээ.

Ингэхдээ доорх 5 гол зарчмыг баримталсан байна. Коронавирусний халдвар авсан хүмүүст зөвхөн бүрэн эрүүл болсных нь дараа вакцин хийнэ. Дор хаяж 3 сарын дараа вакцины эхний тунг хийлгэх ёстой. Эхний тунг хийлгэсэн хүн Ковид-19-ийн халдвар авсан тохиолдолд бүрэн эрүүл болсных нь дараа хоёрдахь тунг хийнэ. Вакцины хоёр тунг хийлгэсэн хүн халдвар авсан тохиолдолд түүнд дахин вакцин хийхгүй. Тухайн хүн хөнгөн хэлбэрээр өвдөөд эдгэнэ.

–Эсрэг биетийн шинжилгээгээр тухайн хүн өмнө нь халдвар авсан нь тогтоогдвол 3 сарын хугацааг хүлээхгүйгээр нэг тун вакциныг дуртай үедээ хийлгэж болно. Ковид-19-ийн халдвар аваад эдгэсэн хүнээс эсрэг биетийг тодорхойлохын тулд цусны шинжилгээ хийхийг хориглоно. Эсрэг биет их хэмжээгээр байна гэдэг нь вирусний эсрэг найдвартай дархлаа үүссэн гэсэн үг биш.

Төдий удалгүй 1 дүгээр сард вакцин хийлгэсэн, халдвар аваад эдгэрсэн хүмүүст “ногоон паспорт” олгож эхлэв. Уг паспортыг вакцины 2 дахь тунг хийлгэснээс хойш 7 хоногийн дараа олгох ба 6 сарын хугацаанд хүчинтэй. Паспорттай иргэд спорт заал, усанд сэлэх газар, кафе, зоогийн газрууд, театр, кинотеатруудаар чөлөөтэй үйлчлүүлнэ. Мөн зочид буудалд байрлах, спорт, урлаг соёлын арга хэмжээнд оролцохоос гадна рашаан сувилалд явах боломжтой. Израилийн жуулчид Газар Дундын тэнгисийн хөрш орнууд руу аялаад эхэлсэн байна. 3 дугаар сарын 16-наас эхлэн бүх чиглэлд нислэгийг сэргээсний зэрэгцээ Израильд өдөрт 3 мянга хүртэлх тооны зорчигчийг хүлээн авна гэсэн квот тогтоожээ.

Одоогийн байдлаар, өдөрт дунджаар 150-160 мянган хүнд вакцин хийж байгаа бөгөөд Эрүүл мэндийн яамны мэдээллээр, хоёрдахь тунг хийснээс хойш 2 долоо хоногийн дараа Pfizer/BioNTech вакцины үр дүн нь 95,8 хувьтай байгаа ажээ. Цаашдаа хүн амын 80 хувь нь вакцинжуулалтад хамрагдсаны дараа “сүргийн дархлаа” үүснэ гэж мэргэжилтнүүд үзэж байна. Харин АНУ-ын зохицуулагч байгууллагаас Pfizer-ийн вакциныг 16-аас доош насныханд хийхгүй байхыг зөвлөжээ.

Израильчууд вакцинжуулалтыг амжилттай явуулж байгаа нь вакцин үйлдвэрлэгч Америкийн Pfizer/BioNTech компанитай онцгой нөхцлөөр байгуулсан гэрээний шууд үр дүн юм. Зарим мэдээллийг үзвэл, Европын Холбооны гишүүн орнуудтай харьцуулахад Израиль улс файзер вакциныг 2 дахин өндөр үнээр худалдах авахаар тохиролцжээ.

Тодруулбал, ЕХ-нд 12 еврогоор нийлүүлж буй вакциныг израильчууд 23 еврогоор худалдан авч байгаа учраас Америкийн компани эхний ээлжинд Израильд вакцинаа нийлүүлж байгаа аж. Үүнээс гадна, гэрээнд заасны дагуу вакцинаас үүдэн ямарваа сөрөг нөлөөлөл гарвал хариуцлагыг Израиль улс өөрөө хүлээх ёстой. Гэтэл европчууд хариуцлагыг үйлдвэрлэгч компанид үүрүүлэхийг оролдож байгаа аж. Өөр нэгэн чухал тохиролцоо бол, Израиль улс вакцинжуулалтын явцын талаарх бүхий л мэдээллийг /вакцинжуулалтад хамрагдсан хүмүүсийн нас хүйс, өвчлөлийн тоо гэх мэт/ долоо хоног бүр Pfizer компанид өгч байх ёстой.

Израилийн эрүүл мэндийн тогтолцоо бүрэн цахимжсан учраас вакцин үйлдвэрлэгч компани асар их мэдээллийг цаг алдалгүй хүлээн авч байна. Энэ бол тус компанийн хувьд асар үнэ цэнэтэй өгөгдлүүд бөгөөд үүний хариуд Израилийн хүн амын 95 хувьд хүрэлцэх хэмжээний вакциныг давуу нөхцлөөр тасралтгүй нийлүүлэхээр тохиролцжээ. Өөрөөр хэлбэл, Пфайзер компани асар том туршилтын талбартай болжээ гэсэн үг.

Үүний дараа Ерөнхий сайд Б.Нетаньяху, Эрүүл мэндийн сайд Й.Эдельштейн нар хамгийн богино хугацаанд вакцинжуулалтыг хийж дуусгана гэдгээ иргэддээ амалсан байна. Вакцин нийлүүлэлтийг хурдавчлахын тулд эрх баригчид цөхрөлтгүйгээр оролджээ. Б.Нетаньяху гэхэд, Pfizer-ийн ерөнхий захирал Альберт Бурла руу 30 удаа, заримдаа бүр шөнө дунд 03 цагийн үед утасдаж, янз бүрийн асуултаар булж байсан гэнэ.

Вакцинжуулалтад хамрагдах эсэх нь сайн дурын хэрэг боловч иргэдийг вакцинжуулалтын цэгт ирүүлэхийн тулд бүхий л шаардлагатай арга хэмжээг авна гэдгээ эрх баригчид шулуухан мэдэгджээ. Эрүүл мэндийн сайд хэлэхдээ “татгалзаж, хойш сууж байгаа хүмүүс тодорхой үйл ажиллагаа эрхлэх боломжгүй” гэж анхааруулжээ.

Өөрөөр хэлбэл, цаашдаа вакцин хийлгээгүй ажилтнууд ажлаасаа халагдах магадлал өндөр болох нь гэдгийг хүний эрхийг хамгаалагчид, үйлдвэрчний эвлэлийн байгууллагууд анхааруулж байна. Вакцин тариулаагүй хүмүүсийн эрх ашгийг хамгаалах хууль эрх зүйн актууд батлагдаагүй байгаа учраас ажил олгогчид өөрсдийн дүрэм журмыг тогтоогоод эхэлжээ.

Тухайлбал, Иерусалим хот дахь Intel Mobileye компанийн салбар гэхэд, энэ сарын 4-нөөс эхлэн тогтоосон журмын дагуу, вакцин хийлгээгүй ажилтан ажилдаа ирэхдээ сүүлийн 48 цагийн дотор хийлгэсэн шинжилгээний сөрөг хариуг авчрах ёстой гэсэн шаардлагыг тавьж байна. Баримжаа тооцоогоор, компаниудын нийт ажилтны 10 орчим хувь нь вакцин хийлгээгүй байх магадлалтай гэнэ.

Вакцинжуулалт амжилттай явагдаж байгаа хэдий ч тариулах хүсэлгүй хүмүүс олон бий. Тодруулбал, Израильд вакцин хийлгэх сонирхолгүй 16-аас дээш насны 650 мянган хүн байна гэдгийг тооцжээ. Тэдний дотор хэт хуучинсаг үзэлтэй /ультраортодокс/ еврейчүүд олон байгаа аж. Тэд коронавирусний халдварт хамгийн ихээр өртсөний учир нь эрх баригчдын авч буй арга хэмжээг эсэргүүцэн зөрүүдэлж, өөрсдийн удирдагчид болох раввинуудын хэлсэн үгийг дагасантай холбоотой.

Харин Б.Нетаньяху раввинуудад хандан хуучинсаг үзэлтнүүдэд нөлөөлөхийг уриалсны дараа халдварын тархалт саарч эхэлсэн байна. Ортодокс үзэлтнүүд хуучин загварын “Нокиа” гар утас хэрэглэдэг тул тэдэнд “ногоон паспорт”-ыг цахим хэлбэрээр илгээх боломжгүй, иймээс цаасан дээр хэвлэн өгч байгаа гэнэ.

Сайны хажуугаар саар гэгчээр вакцинжуулалтын аяны явцыг зарим иргэд янз бүрийн өнцгөөс дүгнэж байна. Израильчууд туршилтын туулай боллоо, вакцинжуулалт бол Нетаньяхугийн сонгуулийн кампанит ажлын нэг хэсэг, вакцин хийлгээгүй хүмүүсийг ялгаварлан гадуурхах хандлага бий боллоо гэсэн шүүмжлэлүүд тасрахгүй байгаа юм.

 Орчуулсан : Б.Адъяахүү